Sá sùng nguy cơ bị tận diệt, cần phải bảo vệ

Sá sùng là một loại giun biển thuộc họ Sâu đất, còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như trùn biển, giun biển, mồi, địa sâm, sâu đất, sâu biển, đồn đột và chặt khoai. Loài này chủ yếu phân bố ở các khu vực như Vân Đồn, Đầm Hà, Móng Cái thuộc tỉnh Quảng Ninh. Gần đây, do việc đánh bắt quá mức và ảnh hưởng từ ô nhiễm môi trường, không gian sống tự nhiên của sá sùng đang bị thu hẹp đáng kể, đẩy loài này đến bờ vực của nguy cơ tuyệt chủng.

Đặc điểm sinh trưởng và nguy cơ tận duyệt loài sá sùng

Sá sùng, một loại thân mềm biển, chỉ sinh sống ở các bãi cát ven biển nơi thủy triều lên xuống tạo nên những đụn cát mịn. Chúng có làn da mịn màng, thân hình tròn, màu hồng nhạt, dài từ 12 đến 22 cm, đôi khi lên tới 35 cm, và có đường kính khoảng 0.8 đến 1.3 cm. Trên cơ thể sá sùng là 30 sợi cơ dọc, tạo nên một mạng lưới hoa văn hình vuông độc đáo. Khi bị đưa lên khỏi mặt nước, chúng co mình lại như một quả bóng. Sá sùng có một đường ruột dài từ đầu đến cuối và được y học cổ truyền đánh giá cao với vị ngọt, tính mát, có khả năng trị chứng tâm hàn và bổ dương khí.

Thịt sá sùng, giàu dưỡng chất, chứa 18 loại axit amin tự do, bao gồm glycin, alanin, glutamin, succinic và taurin, cùng với các chất khoáng, làm cho chúng trở thành một loại “địa sâm” quý giá, được xếp vào hàng ngũ thực phẩm bổ dưỡng cao cấp. Ở Vân Đồn, với hơn 2.000 bãi bồi lớn nhỏ, sá sùng không chỉ là nguồn lợi thủy sản quan trọng mà còn là nguồn thu nhập chính cho ngư dân. Nhiều gia đình đã thay đổi đời sống nhờ khai thác loại hải sản này. Giá của sá sùng tươi tại bãi bồi dao động từ 200 – 300 nghìn đồng mỗi cân, tùy thuộc vào kích thước. Sá sùng khô, với giá trị tương đương một chỉ vàng, được thị trường Trung Quốc săn đón nhiệt tình.

Tuy nhiên, hầu hết hoạt động khai thác sá sùng ở các bãi bồi ven biển diễn ra một cách tự phát, chưa được quản lý chặt chẽ, dẫn đến nguy cơ tận duyệt loài. Nhiều ngư dân sử dụng máy hút để đào bới, không chỉ ảnh hưởng đến sá sùng mà còn đe dọa đến các loài nhuyễn thể khác, đặt ra một mối lo ngại lớn về sự cạn kiệt nguồn lợi thủy sản.

Cần tăng cường bảo vệ loài sá sùng

Để đối phó với nguy cơ tuyệt chủng của loài sá sùng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã phát hành Thông tư số 01/2011-BNNPTNT vào ngày 5/11/2011, phân loại sá sùng vào danh mục các loài có nguy cơ tuyệt chủng cao và cần được bảo tồn, phục hồi, và phát triển. UBND tỉnh Quảng Ninh đã nhanh chóng hành động sau thông tư này, tìm kiếm các giải pháp quản lý và bảo vệ nguồn lợi thủy sản quý giá này. Địa phương đã thảo luận và đưa ra nhiều biện pháp bảo vệ dựa trên điều kiện tự nhiên và tình hình thực tế.

Tỉnh đã giao quyền quản lý các bãi bồi ven biển cho cộng đồng địa phương, cho phép họ tự tổ chức quản lý và khai thác một cách bền vững. Người dân đã thành lập các nhóm quản lý để đặt ra quy định về thời gian và số lượng khai thác, giúp tạo ra sản lượng lớn mà vẫn bảo vệ được loài sá sùng. Một số hộ dân còn áp dụng biện pháp khoanh nuôi, thả con giống vào bãi và chỉ thu hoạch những cá thể đạt kích thước tiêu chuẩn, đặc biệt là hạn chế khai thác trong mùa sinh sản.

Để củng cố nỗ lực bảo vệ, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Quyết định số 318/2016/QĐ-UBND, quy định cụ thể về các phương pháp khai thác, loại nghề và ngư cụ bị cấm, cũng như thời gian cấm khai thác sá sùng. Đặc biệt, trong mùa sinh sản của sá sùng, mọi hình thức khai thác đều bị cấm. UBND tỉnh cũng yêu cầu Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tăng cường công tác giám sát, tuyên truyền và hướng dẫn người dân về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Quảng Ninh cũng đang lên kế hoạch triển khai thêm nhiều giải pháp để bảo vệ loài sá sùng, bao gồm giảm thiểu ô nhiễm môi trường ven biển, xây dựng khu bảo tồn, bảo vệ bãi đẻ trong mùa sinh sản, nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo, và nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn lợi sá sùng.

Theo Cao Văn Khiên – Ban Quản lý Dự án Biển và Hải đảo Việt Nam

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bạn không thể copy nội dung này