Lịch sử và nguồn gốc cây chè thái nguyên

Trà Thái Nguyên với hương vị đặc biệt và đậm đà bản sắc văn hóa ẩm thực Việt Nam không chỉ là một thức uống mà còn là một biểu tượng của sự tinh tế và sự kết hợp hài hòa giữa con người và thiên nhiên. Nhắc đến trà Thái Nguyên, ta không chỉ nghĩ đến một sản phẩm, mà còn là một hành trình lịch sử với những dấu ấn đặc biệt. Hãy cùng LamSonFood khám phá lịch sử và nguồn gốc cây chè Thái Nguyên qua nội dung của bài viết dưới đây nhé.

Tìm hiểu về lịch sử và nguồn gốc cây chè Thái Nguyên

Lịch sử và nguồn gốc cây chè Thái Nguyên là biểu tượng của văn hóa và truyền thống đặc sắc tại Thái Nguyên.
Lịch sử và nguồn gốc cây chè Thái Nguyên là biểu tượng của văn hóa và truyền thống đặc sắc tại Thái Nguyên.

Có rất ít sử sách ghi lại lịch sử và nguồn gốc cây chè Thái Nguyên, nhưng theo “Văn Minh Trà Việt” của tác giả Trịnh Quang Dũng, có đề cập đến công lao của vợ vua Hùng trong việc phát hiện ra cây trà hoang và hướng dẫn người dân cách vun trồng. Truyền thuyết này đóng góp vào quan điểm của một số chuyên gia về việc cây trà vườn xuất hiện lần đầu tiên tại Phú Thọ.

Theo dân gian, ông Vũ Văn Hiệt (1883 – 1945) là người đầu tiên mang giống trà từ Phú Thọ về Thái Nguyên. Với đất đai thích hợp, cây trà phát triển mạnh mẽ tại vùng đồi chè Thái Nguyên Tân Cương và tạo ra sản phẩm chè chất lượng cao như hiện nay. Dần dần, người dân địa phương chuyển sang trồng trà làm nguồn thu nhập chính của các hộ gia đình tại địa phương này.

Ông Hiệt không chỉ góp phần cải thiện đời sống của người dân Thái Nguyên mà còn nâng cao danh tiếng của trà Thái Nguyên. Các thương lái từ Ấn Độ, Trung Quốc thường đến gặp ông để mua trà. Với những đóng góp đặc biệt, người dân đã tôn vinh ông là “ông tổ chè Tân Cương”. Ngày nay, trồng, sản xuất và chế biến trà là một phần quan trọng của nền kinh tế tại địa phương này, khiến trà Thái Nguyên trở thành một đặc sản không thể thiếu khi nhắc đến vùng đất Thái Nguyên.

Các giống trà trồng phổ biến tại Thái Nguyên

Với ưu điểm về khí hậu và đất đai, Thái Nguyên đã từ lâu được biết đến là một địa điểm lý tưởng cho việc trồng cây chè. Trong đó, chè Thái Nguyên và đặc biệt là loại chè Tân Cương, đã ghi dấu ấn vững chắc trong lòng người dân tại Thái Nguyên nói chung và trên cả nước nói riêng. Sự phổ biến của chè Thái Nguyên không chỉ dừng lại ở thị trường trong nước mà còn chiếm lĩnh thị trường quốc tế, với sự đa dạng đáng kinh ngạc từ chè xanh, chè vàng, chè đỏ đến chè đen và nhiều loại chè hòa tan, chè thảo dược khác nhau. Cùng điểm qua một số giống chè cụ thể như:

Giống chè trung du

Tại vùng Trung Du, cây chè truyền thống đã tồn tại từ lâu và được trồng bằng hạt.
Tại vùng Trung Du, cây chè truyền thống đã tồn tại từ lâu và được trồng bằng hạt.

Tại vùng Trung Du, cây chè truyền thống đã tồn tại từ lâu và được trồng bằng hạt. Tuy nhiên, với năng suất thấp diện tích trồng chè truyền thống đang dần thu hẹp và thay thế bằng các giống chè mới mang lại năng suất cao hơn. Một số giống chè phổ biến tại vùng này bao gồm:

  • Chè Bát Tiên: Nổi tiếng với khả năng chống sâu bệnh và chịu hạn tốt, chè Bát Tiên không chỉ thơm ngon đặc biệt mà còn được coi là món quà biếu quý giá và thức uống bổ dưỡng. Người yêu chè thường ca ngợi về hương vị thơm ngon và màu nước vàng đặc trưng của giống chè này so với các dòng chè cùng phân khúc khác.
  • Chè TRI 777: Loại chè này là kết quả từ việc nghiên cứu và phát triển giống chè Shan ở Chồ Lồng – Mộc Châu – Sơn La. Với diện tích trồng ngày càng mở rộng, chè TRI 777 không chỉ có năng suất cao mà còn đáp ứng được sở thích thưởng thức chè Thái Nguyên của đại đa số người tiêu dùng. Hương và vị của chè này không quá đậm, phù hợp với những người mới lần đầu thưởng chè và có giá thành phải chăng nên được khá nhiều khách hàng lựa chọn.
  • Chè Long Vân: Một giống chè đặc biệt khác tại vùng trung du đó chính là chè Long Vân có búp nhỏ và một lớp tuyết mỏng trên bề mặt. Khi pha nước chè có màu xanh đẹp và cảm giác nhẹ nhàng của tuyết chè tan ra. Mặc dù hương và vị của chè Long Vân không quá đậm, nhưng đây vẫn là lựa chọn phổ biến với sản lượng lớn và giá cả ở mức phù hợp.

Giống chè LDP1

Giống chè LDP1 là sự kết hợp giữa giống mẹ Đại Bạch Trà và giống bố PH.
Giống chè LDP1 là sự kết hợp giữa giống mẹ Đại Bạch Trà và giống bố PH.

Giống chè LDP1 là một thành tựu của phương pháp lai hữu tính, kết hợp giữa giống mẹ Đại Bạch Trà và giống bố PH, được phát triển tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chè (trước đây là Viện Nghiên cứu Chè Việt Nam). Một số ưu điểm nổi bật của giống chè này bao gồm:

  • Sinh trưởng và năng suất: Giống chè LDP1 thể hiện sự sinh trưởng khỏe mạnh, với mật độ búp dày và năng suất búp khá cao. Đạt mức năng suất 15,0 tấn/ha vào tuổi 10.
  • Chất lượng sản phẩm: Chè xanh từ giống LDP1 có ngoại hình đẹp, nước pha màu xanh vàng sáng, cùng với hương thơm đặc trưng. Đồng thời, chế biến chè đen từ giống này cũng đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu cao so với thị phần sử dụng của các nước khác.
  • Khả năng chống chịu sâu bệnh: Giống chè LDP1 có khả năng chống chịu sâu bệnh ở mức độ nhẹ, bao gồm các loại sâu hại chính như rầy xanh, cánh tơ và bọ xít muỗi. Cho nên giống chè này được trồng khá nhiều tại vùng đất Thái Nguyên.

Giống chè cành lai

Giống chè cành lai là một biến thể gần giống chè truyền thống, nhưng nổi bật với nước xanh sắc sảo hơn và vị đậm hơn. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những người yêu thích chè lâu năm, với khả năng tạo ra hương vị đậm đà chỉ từ một lượng nhỏ.

Bật mí tứ đại danh trà nổi tiếng tại Thái Nguyên

Tại Thái Nguyên bốn loại trà được xem như bảo vật văn hóa thường được gọi với cái tên thân thuộc đó là “Tứ Đại Danh Trà”. Đây không chỉ là những loại trà thông thường, mà còn là biểu tượng của sự tinh tế và sự kỳ diệu mà thiên nhiên đã ban tặng cho địa phương này. Hãy cùng khám phá những hương vị độc đáo và bí mật lịch sử đằng sau bốn tên tuổi này, để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của trà trong văn hóa và kinh tế của vùng đất Thái Nguyên.

Trà Tân Cương

Trà Tân Cương với những đặc điểm rõ nét là các búp trà khô có màu xanh đen đặc trưng.
Trà Tân Cương với những đặc điểm rõ nét là các búp trà khô có màu xanh đen đặc trưng.

Trà Tân Cương được biết đến với những đặc điểm rõ nét là các búp trà khô có màu xanh đen đặc trưng, ánh thép tỏa sáng, xoăn chặt và nhỏ, với nhiều phấn trắng phủ trên bề mặt. Nước trà thường mang màu sắc rực rỡ dưới ánh nắng và sánh mịn khi đượm trong ly. Đặc biệt, hương vị của trà Tân Cương là điều đặc biệt với hương cốm dịu nhẹ, hòa quện với vị chát hậu vị ngọt thanh khiến dòng trà này trở thành một trong những loại thượng đẳng của vùng đất Thái Nguyên.

Các nhà nghiên cứu tin rằng, sự độc đáo của trà Tân Cương không chỉ đến từ đặc điểm địa lý, thổ nhưỡng đặc biệt mà còn do sự tài hoa và lòng đam mê của những người nông dân tận tâm tại đây. Cùng với sự chăm sóc cẩn thận là quy trình thu hái và chế biến khắt khe để tạo nên một sản phẩm chất lượng thuộc tốp hàng đầu trong các dòng sản phẩm trà của Thái Nguyên.

Trà La Bằng

La Bằng là một xã thuộc huyện Đại Từ, được thiên nhiên ưu đãi với khí hậu thuận lợi, đất đai màu mỡ và nguồn nước tươi tốt. Và từ những điểm nổi bật này thì trà La Bằng được ban tặng một hương thơm và vị riêng biệt với nước trà sánh vàng như mật, hương thơm tự nhiên đậm đà, cùng với hậu vị ngọt đậm. Đây cũng là một trong những dòng sản phẩm trà nổi tiếng tại Thái Nguyên mà khách hàng nên tham khảo lựa chọn để sử dụng hoặc làm quà biếu vào dịp đặc biệt.

Trà Trại Cài

Chè Trại Cài tên gọi trà từ xóm Tân Lập - sông Cầu thuộc địa phận xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ.
Chè Trại Cài tên gọi trà từ xóm Tân Lập – sông Cầu thuộc địa phận xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ.

Chè Trại Cài tên gọi trà từ xóm Tân Lập – sông Cầu thuộc địa phận xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ. Người dân địa phương kể lại rằng, ngay cả họ cũng không thể nhớ được từ bao giờ cây chè đã gắn bó với cuộc sống hàng ngày, chỉ biết rằng chúng đã xuất hiện và trải qua hàng trăm năm lịch sử. Với sông Cầu chảy qua, đất đai màu mỡ và khí hậu thuận lợi, Trại Cài đã trở thành một điểm đến lý tưởng để trồng cây chè trung du. Với hương thơm và vị đậm đà, cùng với nước sánh khó phai là những đặc điểm nổi bật của dòng sản phẩm chè tại Trại Cài.

Trà Khe Cốc

Vùng Khe Cốc được thiên nhiên phù hộ, với con suối Khe Cốc chảy từ núi Chín Tầng xuống xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, cùng với nguồn nước mưa và sương đêm. Trà có xuất xứ từ Khe Cốc có sợi dài, màu sắc nhạt nhẹ, với vị chát dịu nhẹ trước và vị ngọt hậu sau. Hương thơm thoang thoảng dễ chịu của trà Khe Cốc là do sự kết hợp hoàn hảo của đất, nước và không khí trong lành, cùng với sự tỉ mỉ và tận tâm của người trồng đã cho ra đời một dòng sản phẩm trà mà khách hàng mỗi khi thưởng thức là không thể nào quên.

Mục tiêu thúc đẩy ngành chè tỉnh Thái Nguyên phát triển

Để thúc đẩy ngành chè tỉnh Thái Nguyên phát triển mạnh mẽ, chúng ta cần nhìn vào tình hình thực tế và thực trạng sản xuất chè hiện nay và từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể và đồng bộ trong mọi khâu từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ chè. Đặc biệt, cần tạo ra sự phối hợp và liên kết chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người nông dân. Cụ thể, những giải pháp có thể bao gồm:

Về phía Nhà nước và các cơ quan chức năng địa phương

Nhà nước cần thiết phải xây dựng các chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành chè.
Nhà nước cần thiết phải xây dựng các chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành chè.

Thứ nhất, cần thiết phải xây dựng các chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành chè cả trong nước và đặc biệt là tại Thái Nguyên. Điều này bao gồm việc áp dụng chính sách thuế linh hoạt phù hợp với đặc điểm cụ thể của ngành chè, đầu tư vào các chương trình tín dụng và hỗ trợ vốn thông qua các nguồn vốn ưu đãi; cung cấp hỗ trợ về chuyển giao công nghệ, giống cây và phân bón; đồng thời cần cung cấp thông tin về thị trường, đào tạo nhân lực về quản lý và sản xuất, cũng như đầu tư vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống thủy lợi và trang thiết bị cơ giới cho quy trình thu hái và chế biến chè.

Thứ hai, cần tăng cường công tác khuyến nông không chỉ đơn thuần là việc đào tạo và rèn luyện kỹ năng cho nông dân, mà còn là cách để họ hiểu rõ hơn về các chính sách và chương trình nông nghiệp, cũng như cập nhật kiến thức về các kỹ thuật và công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp. Điều này giúp họ phát triển kỹ năng quản lý kinh tế trong nông nghiệp và nắm bắt thông tin thị trường nông sản.

Thứ ba, cần tập trung vào việc tổ chức lại ngành chè theo hướng sản xuất lớn liên kết với thị trường. Điều này bao gồm việc mở rộng các liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân trong việc sản xuất chè nguyên liệu, cũng như giữa các doanh nghiệp trong tỉnh và ngoài tỉnh. Cần khuyến khích cải thiện chất lượng giống cây và điều kiện canh tác, hướng dẫn sản xuất chè an toàn và cải thiện điều kiện thu hái để đảm bảo chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần cơ cấu lại sản phẩm chè để phù hợp với nhu cầu thị trường hiện nay.

Về phía doanh nghiệp sản xuất chè

Doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ và kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất và chế biến chè.
Doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ và kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất và chế biến chè.

Thứ nhất, cần thúc đẩy một sự đổi mới toàn diện trong ngành chè, mỗi doanh nghiệp cần tiến hành. Điều này bao gồm việc áp dụng công nghệ và kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất và chế biến chè, cải thiện không chỉ về mặt chất lượng mà còn về mẫu mã và bao bì sản phẩm. Việc sản xuất các sản phẩm chè đa dạng và phù hợp với nhu cầu thị trường là một yếu tố không thể bỏ qua. Đồng thời, cần tổ chức các khóa đào tạo và tập huấn cho nhân viên ngành chè để nâng cao năng suất và tay nghề lao động.

Thứ hai, cần tập trung vào việc sản xuất chè sạch và an toàn. Để đáp ứng được nhu cầu của thị trường nội địa và quốc tế, việc đảm bảo an toàn và sạch của sản phẩm chè không chỉ quan trọng trong quá trình trồng và thu hoạch mà còn trong quy trình chế biến. Cần cải tiến và hiện đại hóa dây chuyền sản xuất, đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và thực hiện kiểm tra chất lượng sản phẩm một cách nghiêm ngặt trước khi đưa ra thị trường.

Thứ ba, kết hợp sản xuất chè với du lịch làng chè: Đây là một hướng phát triển mới cho ngành chè và du lịch ở Thái Nguyên. Không chỉ giúp quảng bá cho hình ảnh cây chè và sản phẩm chè Thái Nguyên mà còn giới thiệu vẻ đẹp đặc trưng của ngành du lịch trong tỉnh. Kết hợp này mang lại những “lợi ích kép” cho sự phát triển kinh tế và văn hóa của mỗi vùng chè trong đất Thái Nguyên.

Về phía người trồng chè

Người trồng cần tạo ra một nguồn cung chè nguyên liệu ổn định cho quá trình chế biến.
Người trồng cần tạo ra một nguồn cung chè nguyên liệu ổn định cho quá trình chế biến.

Thứ nhất, cần tạo ra một nguồn cung chè nguyên liệu ổn định cho quá trình chế biến bằng các biện pháp cụ thể. Điều này bao gồm việc cải tạo đất, từng bước xác định và thay thế các giống chè đã lạc hậu bằng các giống mới phù hợp hơn. Đồng thời, cần đầu tư vào việc trồng mới và mở rộng diện tích trồng chè, áp dụng phương pháp canh tác hiện đại như canh tác trên đất dốc, kết hợp với trồng rừng và canh tác hữu cơ. Việc sử dụng chế độ tưới tiêu tiết kiệm và thâm canh hợp lý cũng cần được chú trọng.

Thứ hai, cần tiếp cận các công nghệ mới trong trồng, chăm sóc và quản lý chè, đồng thời không ngừng nâng cao kiến thức và kỹ năng của bản thân. Đặc biệt, việc sản xuất chè an toàn và đạt tiêu chuẩn quốc tế là một ưu tiên quan trọng. Điều này đòi hỏi sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu đúng cách và theo quy trình, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm.

Xét về tổng thể, việc phát huy sức mạnh của mối liên kết giữa bốn bên, bao gồm nhà nông, doanh nghiệp, nhà nước và nhà khoa học là một trong những giải pháp toàn diện và hiệu quả nhất. Cây chè ở Thái Nguyên không chỉ là một nguồn thu nhập quan trọng mà còn là biểu tượng của vùng đất này. Để khai thác hết tiềm năng của cây chè, cần có sự hợp tác đồng bộ từ các cơ quan chính sách, sự quyết tâm của người nông dân, sự sáng tạo của nhà khoa học và sự năng động của các doanh nghiệp.

Như vậy, việc thúc đẩy ngành chè tỉnh Thái Nguyên phát triển đòi hỏi sự đồng lòng và nỗ lực từ mọi phía. Chỉ thông qua sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp, người trồng chè và các bên liên quan mới có thể tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh và phát triển bền vững cho ngành chè Thái Nguyên. Với sự cố gắng từ tất cả các bên, chắc chắn rằng cây chè Thái Nguyên sẽ tiếp tục vươn lên, không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn là hình ảnh tươi sáng của nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế.

Bài viết trên đây LamSonFood đã chia sẻ đến bạn đọc những thông tin bổ ích về lịch sử và nguồn gốc cây chè Thái Nguyên và tứ đại danh trà của địa phương này. Hy vọng sau khi tham khảo bài viết bạn đọc sẽ bổ sung thêm cho mình nhiều kiến thức bổ ích về các sản phẩm chè để qua đó lựa chọn được sản phẩm thích hợp với nhu cầu sử dụng của bản thân nhé.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bạn không thể copy nội dung này